§ Madde 100Değişik: 8/4/2010-5980/20 md.

(Değişik: 8/4/2010-5980/20 md.)
 Oyların sayım ve dökümüne derhal başlanır, açık ve aralıksız yapılır. Yapılacak
şikâyet ve itirazlar, işi durdurmaz.
 Sandık kurulu başkanı, sayım ve döküm işine başlamadan önce, sayım ve döküm
cetvellerinin boş ve yazısız olduğunu hazır bulunanlara gösterir.
 Sandık kurulu başkanı, oy sayım ve dökümünün düzenini sağlamak bakımından;
 a) Bir üyeyi sandıktaki zarfları kendisine vermek,
 b) İki üyeyi okunan oy pusulalarını sayım ve döküm cetvellerine işlemek,
 c) Bir üyeyi okunan ve dökümü yapılan oy pusulalarını ve açılan zarfları masa üzerine
düzenli biçimde yerleştirmek ve korumak,
 üzere görevlendirir.
 Sayım ve döküm cetvellerinde, ilk önce birleşik oy pusulasındaki sıraya göre siyasi
partilerin adları soldan sağa doğru sütunların yukarısındaki hanelere yazılır. Daha sonra, varsa
her bağımsız adaya bir sütun ayrılarak, bağımsız adayların ad ve soyadları, birleşik oy
pusulasındaki sıraya göre sütunların yukarısındaki hanelere yazılır. (Ek cümle: 13/3/2018-
7102/10 md.) Bunlardan sonra, ittifak yapan siyasi partilerin bulunması halinde, ittifakların
birleşik oy pusulasındaki sıralarına göre ortak oyları için yeteri kadar sütun ayrılır ve bu
sütunların üzerine ittifakların unvanları yazılır.
 Sandık kurulu başkanı tarafından görevlendirilen üye, oy zarfını sandıktan teker teker
alarak başkana verir. Başkan zarfı açarak içinden çıkan oy pusulasının ön yüzünü herkesin
görebileceği ve işitebileceği şekilde okur. (Ek cümle: 13/3/2018-7102/10 md.) Ancak aynı
zarf içinde birden fazla oy kullanılan seçimlerde, zarfın içinden çıkan oy pusulaları
okunmadan önce, seçim türüne göre ters çevrilerek tasnif edilip masanın üzerine konulur ve
dokuzuncu fıkra uyarınca işlem yapılır.
 Birleşik oy pusulası üzerinde hangi partiye veya bağımsız adaya ait yere "EVET"
mührü basılmış ise, o partinin adı veya bağımsız adayın ad ve soyadı okunur. Muhtarlık
seçimlerinde ise, zarfın içerisinden çıkan oy pusulaları, hangi muhtar veya üyelere ait ise
onların adı ve soyadı okunur.
 (Ek fıkra: 13/3/2018-7102/10 md.) Birlikte yapılan Cumhurbaşkanı ve milletvekili
seçimlerinde, önce Cumhurbaşkanı seçimine ait oy pusulalarının sayım ve dökümü yapılır.
 (Değişik fıkra: 13/3/2018-7102/10 md.) Mahalli idare organları seçimlerinde;
 a) Büyükşehirlerde, sırasıyla büyükşehir belediye başkanlığı, belediye başkanlığı,

57
 Bu madde başlığı “Zarfların açılması:” iken, 8/4/2010 tarihli ve 5980 sayılı Kanunun 20 nci maddesiyle
metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
belediye meclisi üyeliği ve muhtarlık,
 b) Diğer illerde, sırasıyla belediye başkanlığı, belediye meclisi üyeliği, il genel meclisi
üyeliği ve muhtarlık,
 seçimlerine ait oy pusulalarının sayım ve dökümü yapılır.
 Aynı zarf içinde birden fazla oy kullanılan seçimlerde, oy zarfı içinden eksik oy
pusulası çıkmış ise eksik çıkan oyların hangi seçim türüne ait olduğu ve sayısı ile içinden hiç
oy pusulası çıkmayan boş zarf sayısı toplamı, zarfların açılması bittikten sonra tespit edilip
sandık sonuç tutanağına işlenir.58
 Siyasi partilerin ve bağımsız adayların aldığı ve herhangi bir itiraza uğramadan geçerli
sayılan her oy, okunmasını müteakiben, görevli üyeler tarafından, aynı anda sayım ve döküm
cetvelinde o siyasi partiye veya bağımsız adaya ayrılmış bulunan sütundaki rakamlar birden
başlamak üzere, sırasına göre çizilmek suretiyle, ayrı ayrı işaretlenir. Bu işlemin usulüne
uygun yapılıp yapılmadığı, sandık kurulu başkanı tarafından sürekli denetlenir.
 Okunan geçerli oy pusulaları ve zarfları, görevli üye tarafından, masa üzerinde düzenli
biçimde yerleştirilir ve muhafaza edilir.
 (Ek fıkra: 13/3/2018-7102/10 md.) İttifak alanı içerisinde, “EVET” mührünün;
 a) Bir siyasi partiye ayrılan alana,
 b) Hem bir siyasi partiye ayrılan alana hem de ittifak unvanı bölümüne,
 c) İttifak unvanı bölümüne taşacak şekilde, bir siyasi partiye ayrılan alana,
 basılması halinde, bu oy pusulaları geçerli kabul edilir ve sayım döküm cetvelinde o
siyasi partinin cetveldeki sütununa işaretlenir. Bu haller dışında, yalnız ittifak alanı içerisine
“EVET” mührünün basıldığı her durumda, bu oy pusulaları da geçerli kabul edilir ve sayım
döküm cetvelinde ittifakın ortak oyları sütununa rakamlar birden başlamak üzere, sırasına
göre çizilmek suretiyle, ayrı ayrı işaretlenir.
 Geçersiz sayılan veya geçerli olmasına rağmen hesaba katılmaması gereken oy
pusulaları ile geçerli olup olmadığı veya hesaba katılıp katılmaması yönünden tereddüt edilen
veya itiraza uğrayan oy pusulaları, sayım ve döküm cetveline işlenmeksizin ayrılır ve sandık
kurulu başkanı tarafından muhafaza altına alınır.
 Bütün zarfların açılıp okunması bittikten sonra; itiraz edilmeksizin geçerli sayılan ve
her iki sayım ve döküm cetveline işlenen oy sayıları, her siyasi parti, bağımsız aday ve
ittifakın ortak oyları sütununda işaretlenmiş son rakamlar karşılaştırılarak, her siyasi parti,
bağımsız aday ve ittifakın ortak aldığı geçerli oy sayısının iki cetvelde de aynı olup olmadığı,
başkan tarafından kontrol edilir. Oy sayıları aynı ise, her siyasi parti, bağımsız aday ve
ittifakın ortak aldığı geçerli oylar toplanarak, itiraz edilmeksizin geçerli sayılan bu oyların
toplam sayısı, o seçim türüne ait sandık kurulunca düzenlenecek özel tutanağa yazı ve
rakamla işlenir.59

58
 13/3/2018 tarihli ve 7102 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle; bu fıkrada yer alan “belediye ve muhtarlık
seçimlerinde,” ibaresi “seçimlerde,” şeklinde değiştirilmiştir.
59
 13/3/2018 tarihli ve 7102 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle; bu fıkrada yer alan “sayıları, her siyasi parti veya
bağımsız adayın” ibaresi “sayıları, her siyasi parti, bağımsız aday ve ittifakın ortak oyları” şeklinde,
 Siyasi partilerin, bağımsız adayların ve ittifakların ortak aldıkları ve kendi hanelerine
işlenmiş geçerli oy sayılarını gösterir rakamların her iki sayım ve döküm cetvelinde de aynı
olmaması halinde ikinci sayım yapılır. İkinci sayımda, geçerli tüm oy pusulaları yeniden, tek
tek okunarak, boş ve yazısız ayrı iki sayım ve döküm cetveline işlenir. Bu cetvellerdeki oy
sayıları aynı ise, her siyasi parti, bağımsız aday ve ittifakın ortak aldığı geçerli oylar
toplanarak, itiraz edilmeksizin geçerli sayılan bu oyların toplam sayısı, o seçim türüne ait
sandık kurulunca düzenlenecek özel tutanağa yazı ve rakamla işlenir.60
 İkinci sayımda kullanılan sayım ve döküm cetvelinde yer alan oy sayıları da aynı
çıkmazsa, yukarıda belirtilen usûle göre üçüncü sayım yapılır ve kurulun varsa siyasi partili
olmayan, yoksa başkan tarafından belirlenecek üyesi tarafından tek sayım ve döküm cetveline
işlenmek suretiyle, sonucuna göre işlem yapılır. Birden fazla sayım yapılan hallerde, bu
sayımlarda kullanılan sayım ve döküm cetvellerinin üzerine, hangi sayıma ait olduğu büyük
harflerle yazılır ve tüm cetveller muhafaza edilir.
 Açılan sandığa ait son geçerli zarf açılıp içindeki oy pusulası okunduktan sonra,
sandık başkanı tarafından o sandığa ait açılmayan geçerli zarf olup olmadığı kontrol edilir ve
açılan zarfların sayısı ile sandıktan çıkan ve tutanağa işlenmiş olan geçerli zarf sayısı
karşılaştırılır ve sonuç, tutanak defterine işlenir.
 Geçerli oyların sayım ve döküm cetvellerine işlenmesinden sonra, hesaba katılıp
katılmaması veya geçerli sayılıp sayılmaması yönünden tereddüt edilen veya itiraza uğrayan
oy pusulaları, sandık kurulunca ayrı ayrı değerlendirilerek karara bağlanır ve bu karar, tutanak
defterine yazıldıktan sonra mühürlenip imzalanır.
 Sandık kurulu kararı ile geçerli sayılan veya hesaba katılan oy pusulaları, sayım ve
döküm cetvelinde ait olduğu siyasi parti, bağımsız aday veya ittifakın ortak oyu için ayrılmış
bulunan sütuna işlenir. Bu şekilde geçerli sayılan veya hesaba katılan oy pusulalarının toplam
sayısı, o seçim türüne ait özel tutanakta ilgili yere işlenir.61
 Geçerli sayılmayan veya hesaba katılmayan oy pusulaları, ayrı ayrı paket yapılarak
bağlanır ve paketin üzeri mühürlenerek, sayısı yazılır ve saklanır. Bu oy pusulaları yakılmaz,
yırtılmaz ve yok edilemez. Bunların sayısı, o seçim türüne ait özel tutanakta ilgili yere işlenir.
 Yukarıda belirtilen işlemler tamamlandıktan sonra, sayım ve döküm cetvelinde siyasi
partilerin, bağımsız adayların ve ittifakların ortak aldığı oyların toplam sayısı, kendi sütununun
altına rakamla ve yazı ile yazılır.62
 Sayım ve döküm cetvelinde, siyasi partilerin, bağımsız adayların ve ittifakların ortak
aldığı oylar, orada bulunanlara, başkan tarafından yüksek sesle ilan edilir.62

“karşılaştırılarak, her siyasi parti veya bağımsız adayın” ibaresi “karşılaştırılarak, her siyasi parti, bağımsız aday
ve ittifakın ortak” şeklinde ve “ise, her siyasi parti veya bağımsız adayın” ibaresi “ise, her siyasi parti, bağımsız aday
ve ittifakın ortak” şeklinde değiştirilmiştir.
60
 13/3/2018 tarihli ve 7102 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle; bu fıkrada yer alan “Siyasi partilerin ve bağımsız
adayların” ibaresi “Siyasi partilerin, bağımsız adayların ve ittifakların ortak” şeklinde ve “her siyasi parti ve
bağımsız adayın” ibaresi “her siyasi parti, bağımsız aday ve ittifakın ortak” şeklinde değiştirilmiştir.
61
 13/3/2018 tarihli ve 7102 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle; bu fıkrada yer alan “siyasi partiye veya bağımsız
adaya” ibaresi “siyasi parti, bağımsız aday veya ittifakın ortak oyu için” şeklinde değiştirilmiştir.
62
 13/3/2018 tarihli ve 7102 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle; bu fıkralarda yer alan “siyasi partilerin ve bağımsız
adayların” ibareleri “siyasi partilerin, bağımsız adayların ve ittifakların ortak” şeklinde değiştirilmiştir.
 Bu ilandan sonra, sayım ve döküm cetvelindeki sonuçlar, sandık sonuç tutanağına
işlenir. Bu bilgilerin doğruluğu, sandık başkanı tarafından sayım ve döküm cetveli sonuçları
ile karşılaştırıldıktan sonra, sandık sonuç tutanağı, başkan ve üyeler tarafından imzalanır ve
mühürlenir.
 Bütün bu işlemler, tutanak defterine geçirilerek, sandık kurulu başkan ve üyeleri
tarafından imzalanır ve mühürlenir.
 Parti müşahitleri, sayım masası başında yer alabilir ve oy pusulalarını görebilirler. Ancak,
parti müşahitlerinin sayısı beşten fazla ise, hazır bulunanlar arasından başkan tarafından kurul
önünde ad çekme suretiyle, sandık başında kalacak beş parti müşahidi her biri ayrı partiden olmak
üzere tespit edilir. Diğer müşahitlerle bağımsız aday müşahitleri için sayım işlemini yakından
takip edebilecekleri bir yer ayrılır.

 Geçerli olmayan oy pusulaları63